Nieuws van politieke partijen in Nederland inzichtelijk

6 documenten

Speech van Mirjam Bikker (lijsttrekker Eerste Kamer) op het verkiezingscongres

ChristenUnie ChristenUnie Nederland 12-02-2019 18:35

Door Webredactie op 9 februari 2019 13:00

Speech van Mirjam Bikker (lijsttrekker Eerste Kamer) op het verkiezingscongres

Een klein inkijkje in het leven van een Eerste Kamerlid. En als ik dit filmpje zie dan besef ik meteen op wat voor een bijzondere plek ik de afgelopen jaren met Roel en Peter heb mogen werken.

In de oudste parlementaire vergaderzaal van de wereld. Waar ooit de Staten van Holland al vergaderden. Dat is natuurlijk een prachtige historie voor een Kamer die gekozen wordt door Statenleden. Maar het allermooist vind ik toch wel het plafond. Want helemaal boven in de plenaire zaal van de Eerste Kamer, wordt er op de senatoren neergekeken. Door kinderen. De kindertjes van staat. Daarmee of je het nu wilt of niet staat boven elke vergaderdag, elk debat, elke stemming de vraag: voor wie doen jullie dit? Helpt dit voor de toekomst van onze kinderen?

Neem afgelopen dinsdag. We spraken over twee wetsvoorstellen die verandering willen brengen in het gokbeleid. Nog een erfenis uit het vorige kabinet Rutte. Hetene wetsvoorstel wil online gokken toestaan en het is razend spannend of het een meerderheid in de Eerste Kamer zal halen. Online gokken neemt toe en het is illegaal. Je zou inmiddels, na de legalisering van de prostitutie en de voortdurende ellende daar, wat beters verwachten, maar het gebeurt weer! De bekende reflex … Als we het nu legaal maken dan krijgen we meer grip. Dan zijn de gokkers beter beschermd, dan worden de misstanden minder. Het is maakbaarheidsdenken pur sang. In alle landen om ons heen waar ze dezelfde gedachten hadden, heeft het online gokken een grote vlucht genomen, en het aantal verslaafden steeg hard. Doe het niet, roepen die cijfers. In Denemarken, België, Duitsland, Spanje, het is geen rooskleurig beeld. Trap er niet in, zeggen ex-verslaafden. Bedenk goed, mailde een meneer me, waar vroeger mijn pakje sigaretten zat, daar zit nu mijn telefoon. En altijd en overal kan ik gokken, straks nog legaal ook. Het is snel en anoniem, de verleiding is groot. In Den Haag willen ze af van het roken, waarom beginnen ze dan aan online gokken? Deze meneer heeft gelijk. Groot gelijk.

De overheid neemt een grote verantwoordelijkheid op zich, als ze online gokken toestaat. Want de sociale norm is danvoortaan dat het kan. De goede doelenclubs, de sportclubs, de KNVB, allemaal begonnen ze de lobby om een deel van de opbrengst veilig te stellen. De schatkist zal ook profiteren van de gokcenten. Maar is dat niet enorm cynisch, verdienen,terwijl de verslavingen toenemen. Er doodleuk reclame voor willen maken met je sportclub? Is dat het land dat we door willen geven aan onze kinderen? Het debat is nog niet klaar, de minister heeft nog wat uitzoekwerk, dinsdag gaan we verder. Mijn inzet blijft: stop met jezelf rijk rekenen door te reguleren, het is een illusie. Begin er niet aan. Geef jongeren het goede voorbeeld en help ze om uit de handen van de gokbedrijven te blijven.

Het wordt dus spannend dinsdag. Onze drie zetels in de Eerste Kamer doen er toe. We kunnen verschil maken. Eerst als constructieve oppositie, nu als positief-kritische coalitie. Zo heb ik gezien hoe Peter Ester telkens opnieuw medestanders weet te vinden. Voor een eerlijker belastingstelsel waarin het niet uitmaakt hoe je zorg en werk in je gezin verdeelt. Voor een eerlijker belastingstelsel waarinvrijwilligers en mantelzorgers meer gewaardeerd worden. En voor een eerlijker blik op de staatsbegroting. Niet alleen de economische. De economische blik is van het Centraal Planbureau. Heel goed en nuttig, maar niet om het hele debat te domineren. Meer geld, meer groei, betekent nog geen gelukkiger, gezonder land. Voortaan publiceren alle drie de planbureaus tegelijk hun oordeel, zodat ook duidelijk wordt wat de nieuwe plannen van het kabinet voor schepping en samenleving betekenen. Een eerlijk belastingstelsel voor alle huishoudens, een eerlijke waardering voor vrijwilligers en mantelzorgers, en een eerlijke blik op de nieuwe plannen van het kabinet. Peter heeft zich als ijzersterke senator laten kennen en ik zie er naar uit om de komende jaren opnieuw samen op te trekken. Mag ik een hartelijk applaus voor Peter!

En dan Roel. Als nieuwe lijstaanvoerder van de ChristenUnie voor de Eerste Kamer, moet ik u wel bekennen dat een ding me enige schroom bezorgd. Want mijn twee voorgangers, Roel Kuiper en eerder Egbert Schuurman, tja dan sta je toch wel op de schouders van reuzen. Roel is in de Eerste Kamer een man van statuur. Een paar weken geleden verving ik Roel in een van de commissies. Het ging er over het vierde spoorwegpakket. Dat klinkt niet zo spannend en dat dachten de senatoren van andere partijen ook geloof ik. Maar Roel niet, die kijkt naar de kern, en hij zag hoe de voortdurende Europese agenda van liberalisering beetje bij beetje de Nederlandse zeggenschap over het spoor weghaalt. Hij wilde een debat. Als je dat in zo’n commissie zegt, dan merk je dat als Roel zo’n punt maakt, er meteen goed geluisterd wordt. Want Roel heeft een haarscherp oog voor de gevolgen van liberalisering en privatisering. Hij gaf leiding aan het eerste en tot nu toe enige Parlementair onderzoek in de senaat. Hij muntte daarbij het woord privatiseringsverdriet. De overheid verliest haar grip op diensten die van nationaal belang zijn. Dat optreden van Roel heeft effect: hij dwong zo de staatssecretaris om helder uit te spreken dat Nederland de ruimte houdt eigen keuzes te maken en daarvoor geen goedkeuring moet halen vanuit Brussel. En voor de toekomst ook dat de NS gewoon haar werk goed kan doen op het hoofdspoornet.

Roel, we gaan op een later moment uitgebreid afscheid van je nemen, dat komt. De komende maanden genieten we nog van jouw aanwezigheid in de Eerste Kamer. Maar ik wil nu al wel noemen dat het fantastisch is om een fractievoorzitter te hebben die echt als christen in de politieke arena staat.Vriendelijk, maar met vaste overtuiging wijs jij telkens weer op de rijke meerwaarde van het geloof dat ten diepste onze overtuigingen vorm geeft, je wijst op de rijke traditie waar we uit mogen putten. Ik ben je enorm dankbaar voor jouw jaren voor de ChristenUnie in de senaat.

Als ik zeg dat ik op de schouders van reuzen stap dan denk ik aan Roel, maar ook aan Egbert Schuurman. Nog zo’n bijzondere voorganger in de Eerste Kamerfractie. Deze periode wist Peter Ester een motie aangenomen te krijgen die de regering opdraagt zich te bezinnen op de ethische vragen die gesteld moeten worden bij et innovatie en technologische beleid. Dan denken wij met dankbaarheid aan het werk van Egbert Schuurman. We noemen zijn naam met ere. En dan meteen maar een onthulling, in onze kamer staat de Egbert Schuurmanstoel. Een stoel die hem jarenlang vertrouwd was, die houdt een vaste plek. Zo draagt de inrichting ook bij aan goede gedachtenvorming over nieuwe vraagstukken.

Ik begon mijn verhaal met de kinderen in het dak van de Eerste Kamer. Zij zetten ons werk in het juiste perspectief. Over minder dan 40 dagen zijn de verkiezingen, een belangrijk moment. Er wordt volop gefilosofeerd over de uitslag, over de coalitie. We gaan enthousiast campagne voeren en laten zien waar ons hart voor klopt. Biddend willen we verder werken. Je hebt trouwens campagne voeren en campagne voeren. De nieuwe trend lijkt anderen de maat nemen. Dat klinkt lekker, maar zegt heel vaak vooral negatief wat over jezelf. Ik vind het dan fantastisch om juist in deze dagen te kijken naar de mensen achter mij! De provinciale campagneteams. Positief en inhoudsvol. Neem deluistertour in Limburg, waar het enthousiasme vanaf spat en waar Limburgers kunnen laten zien wat hen bezig houdt, waar de zorgen zijn. Een gezamenlijke actie van de statenfracties in Gelderland en Noord-Brabant tegen drugsafval en de toenemende ellende van dumpingen. Wist u dat een Brabantse boswachter gemiddeld tussen de 5 en 25 dumpingen per week heeft? Hermen en Dirk Vreugdenhil, steken het hoofd niet in het zand. Ze staan op om de ellende te benoemen en woonwijken en natuurgebieden te beschermen. We hebben gezien dat Henk Staghouwer in Groningen en Michel Klein in Noord-Holland vanwege hun goede werk zijn genomineerd als groenste politicus. Geen gesneer naar anderen, maar nuchter en gedreven de hand aan de ploeg. En zo het verschil maken. Dat doen onze provinciale lijsttrekkers. Wat ben ik trots op ze.

Het gaat deze dagen veel over het klimaat. Maar er is een groep die van mij wel wat meer daarover aan het woord mag komen. Dat zijn de waterschappers, over hun relevantie hoeven we het in deze tijd niet te hebben. De extremen in het weer nemen toe. Wat hadden we een hete zomer en wat is het knap dat we al die tijd goed drinkwater hadden. Ik woon in Gouda en daar weten we heel goed he belangrijk waterbeheer is en wat droogte doet. Scheuren, paalrot en verzakkingen.Klimaatextremen hebben grote gevolgen. De waterschappers weten als geen ander wat er op het spel staat. Straks op de bank meer hierover begreep ik. Ik ben echt trots op onze waterschappers de afgelopen zomer laat zien hoe belangrijk jullie werk is, heel veel succes deze campagne!

Nog even over dat klimaat… Er is heel veel over te zeggen, maar soms kan het ook simpel. Ik noem het woord rentmeesterschap. Dat betekent dat je leeft van de rente die deze aarde geeft. Dat is ook nuchter kijken naar onze levensstijl, naar wat vervuilend is. En nuchter kijken hoe we van de rente van deze aarde kunnen leven. Dat kan met een eerlijke betaalbare rekening voor burgers en bedrijven, daar ben ik van overtuigd. Wat zou het mooi zijn als het kabinet met een helder klimaatplan komt dat Nederland sterker en schoner maakt. Maak werk van draagvlak, verlies je niet in symboolmaatregelen, maar durf te investeren in schone energie en innovatie van de industrie. Hoe de verkiezingsuitslag ook wordt, dit moet een breed gedragen verhaal zijn. Want het gaat niet over een kabinetsperiode, het gaat over tientallen jaren.

Dat brede draagvlak geldt eigenlijk alle grote vraagstukken van dit moment. Ook na de verkiezingen draait het niet om de rekenmachine die tot 38 zetels telt voor de steun in de senaat. Of je het nu hebt over de pensioenen, de arbeidsmarkt of de woningmarkt de oplossingen moeten sterker zijn een regeringsperiode. Dat is dus een verantwoordelijkheid van iedereen die gekozen wordt. Nederland is niet sterk geworden door zich te wentelen in het verschil maar juist door mensen die ondanks hele andere overtuigingen samenwerkten en zo het verschil durfden te maken.

Politiek is daarbij ook een zaak van lange adem. Ik noem u nog een voorbeeld. Na jaren van bezuinigingen kraakte het in de rechtspraak, in het openbaar ministerie, in de politie. De opeenvolgende ministers van justitie hadden het zwaar in de Eerste Kamer. Dit kabinet heeft geïnvesteerd in de politie.Daar ben ik blij mee. Het komt er nu wel op aan om de lijn van herstel vast te houden. Dat de rechtspraak kwaliteit kan blijven leveren en dichtbij de Nederlander is die recht zoekt. Wat de uitwerking van de kabinetsplannen voor de gesubsidieerde rechtsbijstand ook wordt, er mag niet gegokt worden met de toegang tot het recht. Of je nu een kleine of een grote ondernemer bent, een middeninkomen hebt of elke maand tekort komt. Recht vinden, is geen voorrecht maar een grondrecht voor iedereen.

Vrienden van de ChristenUnie, die verkiezingen over 39 nachtjes die doen er toe. Wie straks bij de statenverkiezingen zijn stem waardevol wil maken, stemt op een van de fantastische mensen achter me. Zij hebben laten zien dat ze met de hand aan de ploeg staan voor een waardevolle samenleving en een waardevolle schepping. Als we samen aan de slag gaan om heel veel stemmers voor die hoopvolle politiek enthousiast voor te krijgen, dan kan er zomaar iets heel bijzonders gebeuren… het kan echt.. groei in de Staten betekent al snel van drie naar vier zetels in de Eerste Kamer.Wij gaan voor een ChristenUnie-kwartet. Met Peter Ester,met Tineke Huizinga uit Friesland en alle ervaring die zij met zich meebrengt. Met de eerste Limburgse senator voor de ChristenUnie, Maarten Verkerk. Doe mee, help mee, maak je stem dubbel waardevol! En vraag mensen om je heen dat ook te doen.

Ik zie er naar uit om samen campagne te voeren. Hard te werken, veel mensen te spreken. Maar bovenal biddend te vragen dat we tot zegen mogen zijn voor Nederland en de kinderen aan wie we dit land weer doorgeven. Zo, biddend en werkend zoeken we het goede voor Nederland. Dank u wel!

Het is vandaag nog 100 dagen tot de ...

CDA CDA Nederland 12-02-2019 13:48

Het is vandaag nog 100 dagen tot de Europese Verkiezingen! Manfred Weber was afgelopen zaterdag te gast op het CDA congres. 📺 Zijn speech terugkijken kan hier: facebook.com/kiesCDA/videos/807225146291777/

Marianne Thieme legde gisteren bij ...

Partij voor de Dieren Partij voor de Dieren Nederland 07-02-2019 10:10

Marianne Thieme legde gisteren bij Jinek uit hoe we het klimaat gaan redden. 🌿

Eerste Els Borst Netwerk Lezing door Pia Dijkstra

D66 D66 SGP PvdA VVD Nederland 05-02-2019 19:25

Eerste Els Borst Netwerk Lezing door Pia Dijkstra

Op 8 februari is het vijf jaar geleden dat D66’er Els Borst werd vermoord. Als ode aan de eerste vrouwelijke vicepremier organiseert het Els Borst Netwerk de allereerste Els Borst Netwerk Lezing. Lees de toespraak van Pia Dijkstra hier terug.

Het was in de zomer van 2010. De val van het kabinet Balkenende IV had tot nieuwe verkiezingen geleid. D66 won spectaculair. Van drie naar tien. Al snel ontstond wat rumoer over één van de nieuwe leden van de D66-delegatie in de Tweede Kamer. Die mevrouw van het journaal die zo leuk de autocue kon lezen, wat moest die in de Tweede Kamer?

Ik moest iets doen. Want beginnen aan een krankzinnig avontuur in de wetenschap dat er aan je getwijfeld wordt, zag ik niet zitten.

Dus op een warme nazomerdag reed ik naar het lommerrijke Bilthoven. Op het pad stond een blauw autootje. De versleten velgen verraadden de reislust van de automobilist. Ik belde aan. De deur ging open en voor me stond een vrouw die ik alleen van afstand kende. Als journalist die de minister bevroeg. Als dagvoorzitter en programmamaker die de wetenschapper een podium gaf. Haar naam: Els Borst.

Els woonde alleen in dat grote huis. Maar er was geen spoor van eenzaamheid te bekennen. Ze was kwiek, mede dankzij haar kinderen en kleinkinderen. Ze ging verzorgd gekleed, zoals ik haar kende. Netjes zijn, representatief; daar was ze op gesteld.

Mijn gedachten flitsten terug naar een paar jaar eerder. We zaten samen aan tafel bij Medisch Contact Live. Ik was afgeleid. Niet door het publiek, maar door de prachtig verzorgde handen van Els. Ze had zulke mooi gemanicuurde nagels. Ik keek naar mijn eigen handen en dacht: die steek ik onder de tafel.

Bij Els thuis was ik wel gefocust. Ik kwam met een missie.

In het kader van mijn vorming als nieuwbakken Kamerlid wilde ik haar kennis en hulp, want ik wist veel over ziekte maar nog weinig over zorg. Ik wilde me gedegen inwerken in mijn portefeuille voordat ik in de pers verscheen.

Daarnaast hoopte ik op haar vertrouwen.

Ik deelde met haar de twijfels van sommigen. Twijfels over mij en mijn geschiktheid voor de politiek. Els stelde me direct gerust. Het was goed, zei ze, dat iemand van buiten de politiek—die de patiënten kent—in de Kamer kwam. Ze had er vertrouwen in:  ‘Trek je niets aan van de mensen die dat zeggen’, zei ze me. ‘Jij kent de praktijk’. Dat gaf mij het vertrouwen om mijn politieke werk te doen. En dat doet het nog steeds.

Dames, heren, familie van Els, partijgenoten,

Wat fijn om jullie hier vanavond allemaal te zien. Dat jullie tijd vrij maken om samen met ons stil te staan bij het leven van Els Borst. Dat haar familie ook gekomen is: Dirk, Andra, Sjaak, Jet, Els, Cor, Anna, wat een eer om jullie er vanavond bij te hebben.

Aanstaande vrijdag, 8 februari, is het vijf jaar geleden dat Els is vermoord. Een dag die voor haar familie en haar dierbaren is. Daarom herdenken we haar, hier bij D66, vanavond al.

Ik denk dat iedereen in deze zaal een beeld heeft bij Els Borst. Of dat nu is als geliefd familielid, vriendin, arts, lijsttrekker, minister of als vicepremier. Ik durf ook te wedden dat er sommigen zijn die meteen aan één specifiek citaat denken als ze de naam Els Borst horen. Een citaat dat aan de basis stond van dit netwerk. Dit netwerk dat naar haar vernoemd is. Ja, ik hoor het u al zeggen: “politiek is te belangrijk is om aan mannen over te laten.”

Gelijk had ze, maar er is alleen zoveel meer dan dat ene citaat dat zo lekker bekt.

Bovendien kun je onmogelijk met één citaat een politicus vangen, laat staan een politica als Els.

Ik neem jullie vanavond mee in mijn eigen herinneringen, én in die van anderen. Ik hoop vooral ook te laten zien wat Els Borst nog meer was. Meer dan een vicepremier. Meer dan een Democraat. Meer dan een vrouw.

Iedereen in deze zaal heeft een beeld bij Els Borst. Maar iedereen draagt ook een beetje Els in zich. Iedereen is een beetje Els.

Dat klinkt weliswaar een beetje pretentieus, maar ik zal het proberen uit te leggen.

Iedereen zou een beetje Els willen zijn… als het gaat om haar persoonlijkheid.

Toen Els aantrad als voorvrouw van D66 waren vriend en vijand lovend over haar. Ze was geliefd in het veld. En ze had zich als minister bewezen. Het werd haar gegund. Niet per se door de Telegraaf, maar dat is ook geen aanbeveling.

Ze was rustig. Beheerst. Zachtaardig misschien zelfs.

Maar voorafgaand aan vanavond heb ik daar ook met een aantal mensen over gesproken. En één ding staat als een paal boven water: Els was geen doetje. Achter haar zachtmoedigheid school een Iron Lady van de lage landen. ‘Er zat staal in haar fluwelen handschoenen’. Ze stond haar mannetje in een mannenwereld. Haar harde, Engelse humor—die ik zelf nooit heb meegemaakt—deed de mannen schijnbaar vaker blozen dan hen lief was.

Dat Els niet alleen zachtaardig was wist ik natuurlijk ook wel. Aan het begin van mijn tijd in de Kamer las ik graag stukken over het zorgstelsel in het Financieel Dagblad. Een snelle leerschool voor beginnende politici. Ik was al heel trots dat ik überhaupt het FD las. Maar toen ik Els vertelde dat ik die stukken las, zei ze gedecideerd: je moet wel de hele krant lezen. Vriendelijk, met een glimlach, maar de boodschap was duidelijk.

Ik wil maar zeggen: Els nam geen blad voor de mond. Daar werden de ambities van anderen nog wel eens het slachtoffer van. Zo herinnert deze zaal zich vast de graag herhaalde anekdote van Alexander Pechtold over het burgemeesterschap van Utrecht.

Ik citeer Alexander:

“Het zong rond dat ik misschien interesse zou hebben in een burgmeesterschap in Utrecht. En daar dacht Els het hare over. Dus zo besloot ze, dat ze langs moest komen. Een dag van te voren had ze mijn secretaresse gebeld en gezegd ‘ik kom morgen op de thee’. En daar was ze, rond thee tijd. Ze liep naar binnen. Zette haar handtas neer en zei “Ik hoor dat je mogelijk interesse hebt het burgemeesterschap van Utrecht. Nou dat gaat dus mooi niet door. Je bent hier nog veel te hard nodig én je hebt nog geen opvolger. Anders zou Hans  je dit gezegd hebben, maar die is er niet meer, dus doe ik het.” En in plaats van haar thee op te drinken zei ze: “Ik geloof dat de boodschap duidelijk is. Dan ga ik maar weer.”

Een stevige dame die wist wat ze wilde. Als Alexander al had willen vertrekken, weet ik zeker dat hij het na deze boodschap niet meer aandurfde.

Els was een bijzonder mens, een erudiete vrouw. Ze stond open voor mensen. Ze voorzag iedereen van advies. Gevraagd en ongevraagd. En ze was voor veel mensen ook een lopende huisarts. Een korte blik op je gesteldheid (plus bijbehorend oordeel) gaf ze altijd. Het is maar goed dat ze de kleur van mijn wallen nu niet kan inspecteren.

Els was een arts in de politiek, een wetenschapper. Ze bleef wikken en wegen. Ze was wars van zwart-witdenken. Nooit dwingend. Altijd prikkelend.

Bovendien was Els veelzijdig. Ze had alles in zich om te overleven in de hectiek van Den Haag. En dat deed ze.

Na acht jaar ministerschap moest Els  zelfs “afkicken”.

Ze had zich gaandeweg wonderwel aangepast aan de wereld van de politiek, die de hare niet was, maar waar ze zich steeds meer thuis voelde.

Ze kende inmiddels de regels van het spel.

En het spel stond haar wel aan.

Carla Pauw, de grande dame van D66, zonder wie het politieke scheepje van Els al vroeg was vergaan, herinnert zich hoe Els was in de dagen na haar ministerschap.

“We gingen een week naar Zuid-Limburg, een klein hotelletje, een tweepersoonsbed in een tweepersoonskamer. Heel knus. Heel ontspannen. Els werd niet gebeld, alleen door iemand van de NRC. We gingen lopen, niet wandelen. We gingen eten en drinken en shoppen in Maastricht. Els kocht een rood leren jasje in een dure winkel in de Stockstraat. Daar stond de radio aan en hoorden we als eerste item op het nieuws dat haar opvolger op VWS, de net aangetreden Bomhoff van de LPF, op het punt stond een hoge ambtenaar van het ministerie te ontslaan. Waarschijnlijk stond zijn politieke kleur, hij was van de PvdA, de nieuwe bewindsman niet aan. Het stond groot op de voorpagina van – jawel — de NRC. Het werd een politieke rel. De vrouwelijke aanstichters van die rel proostten ’s avonds in Maastricht samen nog maar eens op de goede afloop…”

Els bleef niet alleen betrokken bij de politiek, ook bij onze partij. Op haar 36

was ze lid geworden van D66. Samen met haar man, Jan Borst, zag ze een spotje van D66 op televisie. Een man met de looks van Ramses Shaffy en de stem van Jacques Brel keek recht in de camera. “We waren ongerust, over de politieke situatie in ons land,” zei hij, lopend door Amsterdam.

Els zei daar later over: ‘Eerlijk gezegd hadden mijn man en ik ons nooit gerealiseerd dat we ongerust waren over de devaluatie van onze democratie. Maar nadat we het appèl hadden gelezen en Hans over de gracht hadden zien lopen, wisten wij het opeens heel zeker: wij zijn erg ongerust. Wij gaan lid worden van die partij.’

Ze kwam daarna naar bijna alle congressen. Op die congressen waren wij als een magneet. En dat ging altijd over ons vak. ‘Hallo Pia’ en ‘Hallo Els, alles goed?’ kon er nog wel af. Maar daarna gingen we gelijk de diepte in.

Op het laatste congres waar ze bij was—in februari 2014—werden wij naast elkaar op de eerste rij gezet. Daar was nog wel wat sturing voor nodig. Els was meestal druk bezig achterin de zaal. Maar eenmaal gesettled ging het moties- en amendementen boek open en bleek dat ze alles vooraf gelezen en bestudeerd had.

Aan het eind van de dag namen we afscheid. ‘Els, hoe ben je hier gekomen?’, vroeg ik. ‘Kan ik je thuisbrengen?’, vroeg ik als een van de velen. Daar zat ze niet op te wachten. ‘Nee’, zei ze,’ ik ben met de trein en mijn auto staat op het station in Bilthoven’. Mijn man en ik vroegen haar snel eens een hapje te komen eten. We zouden een mail sturen met een datumvoorstel. Zover is het helaas niet gekomen.

Sinds 2014 ben ik, en ik denk veel van de hier aanwezigen, daarom veroordeeld tot mijn dierbare herinneringen aan haar. Aan de mens, aan de vrouw, aan de persoonlijkheid.

En wat ik nog daar nog over kwijt wil, nu ik de kans heb te spreken voor dit Els Borst netwerk: Els, zoals ik haar heb meegemaakt, heeft zich nooit geprofileerd als feministe. Wel als een zeer geëmancipeerde vrouw. Het was voor haar  geen belemmering vrouw te zijn. Geen punt van discussie. Ze heeft zich bewezen. Ze was een vanzelfsprekende autoriteit.

Een autoriteit met vrienden. En vrienden had ze te over. Haar dierbare vriend Roger van Boxtel hebben we daarom gevraagd om een herinnering aan Els met ons te delen. Licht gepikeerd antwoordde hij dat Els niet samen te vatten was in een paar zinnen. Maar zijn poging dat toch te doen treft doel:

“Els had de nauwkeurigheid en de scalpel van een chirurg, was hulpvaardig als een verpleegkundige of huisarts, was mentaal vaardig als een psychiater, vond voorkomen beter dan genezen als een ware epidemioloog en had bovenal een open geest en een warm hart voor zorgvragers én voor dierbaren. En tenslotte: ze had humor en gezonde zelfspot.

Conclusie: ‘t was een héél bijzondere vrouw en wij van D66 zijn trots omdat ze toegewijd tot onze familie behoorde!”

Dames en heren,

Iedereen zou een beetje Els willen zijn… als we kijken naar haar politieke lessen.

Of preciezer: iedereen politicus zou een beetje Els moeten zijn, als het gaat om haar politieke lessen.

Vlijmscherp, loyaal en met een blik op de toekomst. Voorafgaand aan vanavond hebben we ook Winnie Sorgdrager gevraagd om haar herinnering aan Els op papier te zetten. Net als Roger werkte ze nauw met Els samen. Allebei dragen ze het predicaat ‘Minister van Staat’, en daar was Els trots op.

Twee wijze vrouwen. En dat was ook meteen wat Winnie meegaf, de wijsheid van Els. Ik citeer:

“Els Borst was een wijze vrouw. Fijn om mee samen te werken. Dat deden wij tijdens het eerste kabinet Kok op het gebied van medisch ethische onderwerpen en het drugsbeleid. Eén van de zaken in het kader van dat laatste is het experiment met gratis heroïne verschaffing. Bijna onopgemerkt, en dat was ook de bedoeling, is dat een groot succes geworden.”

Bijna onopgemerkt, dat viel mij meteen op. Dat Els visie had weten we. Dat ze wist waar ze met Nederland naartoe wilde wisten we. Maar de manier waarop ze haar idealen realiseerde is ongekend. Els kon in stilte de grootste overwinningen gestalte geven.

D66 is een partij die de samenwerking niet schuwt. Zelfs in coalities die we niet zelf zouden bedenken. In Paars I en Paars II zat D66 met de VVD in de coalitie. Oké, de christelijke vrienden ontbraken nog. Maar wat Els daarover zei heeft me toch aan het denken gezet. Want, zo zei ze: “vier jaar is te kort om van de VVD een progressieve partij te maken”.

Dat is onverminderd waar gebleken. En dat is ook niet erg. De Nederlandse democratie behoort toch ook een Conservatieve Partij te hebben.  We hadden misschien nog de hoop in onze coalitiegenoten tenminste de restanten van liberale gezindheid te vinden. Maar in sommige – recente – discussies heeft die hoop tot meer teleurstelling dan vreugde geleid.

We blijven stug ons best doen. De aanhouder wint.

D66 is natuurlijk ook een partij van idealisten. Els zei ooit: “D66 loopt vooruit, en anderen volgen aarzelend. Dat heet politieke moed.”

Ik heb altijd gevonden dat onze vorig politiek leider, Alexander Pechtold steeds naar die gedachte heeft gehandeld. In een politiek landschap dat steeds meer getekend werd door verharding en ontmenselijking, durfde hij ook over zijn schaduw heen te stappen op het moment dat het ertoe deed.

“Wie voor D66 kiest, kijkt verder,” mocht Els graag zeggen. Het had nu onze nieuwe verkiezingsslogan kunnen zijn.

Iedereen is een beetje Els… als het gaat om de bescherming van onze leefomgeving.

De keren dat ik de eer had Els te ontmoeten spraken we vooral over onze vrijzinnige agenda. De donorwet, de euthanasiewet. Wat ik eigenlijk niet wist is dat Els zo mogelijk nog eloquenter sprak over het klimaat dan Jan Terlouw.

De nieuwe generatie verbindt de strijd tegen de dreigende klimaatramp nu misschien vooral met onze huidige fractievoorzitter Rob Jetten. Maar Els was echt een klimaat-D66’er avant la lettre.

“Sommigen in ons land twijfelen nog aan de huwelijkskansen van economische groei en milieukwaliteit,” zei ze. “Feiten bewijzen [echter] dat het kan. Investeren in milieutechnologie loont en is een absolute voorwaarde om het huwelijk in stand te houden.”

De huwelijksmetafoor zou Rob misschien niet zo snel gebruiken. Ik hoorde hem zelfs op de radio zeggen dat hij het huwelijk niet zo ziet zitten. Als hij de tekst van Els onder ogen zou krijgen zou zijn enige commentaar zijn: ‘we veranderen milieu in klimaat’. Daar houdt het wel op, want haar stelling staat nog steeds. Werken aan een beter klimaat loont. Niet alleen voor huidige generaties, ook voor toekomstige generaties. Goed klimaatbeleid is niet alleen een morele plicht, het is ook een economische buitenkans.

Zo bezien is het onterecht dat Els Borst enkel wordt geassocieerd met volksgezondheid en vrijzinnigheid. Ze was eerst en vooral staatsvrouw. Met visie voor de toekomst van ons land. Radicaal haar tijd vooruit.

Bovenal zou iedereen een beetje Els willen zijn… als het gaat om vrijzinnigheid.

Zoals sommigen van jullie misschien weten ben ik lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Het zal geen geheim zijn dat ik het vrijwillig levenseinde anders wil vormgegeven. En dat ik deze maanden en jaren de ruimte krijg om door te gaan met mijn initiatief.

Het duurt hoop ik nog even, maar als de tijd komt wil ik zelf kunnen besluiten of ik nog door wil leven. En die vrijheid gun ik iedereen. De vrijheid zelf te bepalen wanneer het genoeg is geweest.

Die vrijheid had ik mijn ouders ook gegund. Misschien zelfs wel om er samen tussenuit te stappen. Twee weken geleden las ik daar een ontroerend stuk over in de Volkskrant. Ongeveer tien aanvragen per jaar bij de NVVE zijn van echtparen. Gecompliceerde aanvragen omdat beide partners er vaak medisch en psychisch anders aan toe zijn. En omdat je van te voren nooit weet hoe het leven zal zijn als je partner wegvalt. Veel stellen spraken over hun wens om samen uit het leven te stappen. Ik kan mij best voorstellen dat als je een heel leven samen hebt opgebouwd, je het  ook samen wilt beeindigen. Natuurlijk zie ik ook de bezwaren, want de motieven van twee verschillende mensen zijn nooit identiek. Maar wie wij zijn om daarover te oordelen? Wie zijn wij om die motieven te wegen?

Je hoort ook mensen die stellen dat als de overheid dit links laat liggen, ze het dan wel zelf gaan doen. Daarin zie ik grote risico’s. Mensen die op een onveilige, pijnlijke manier een einde aan hun leven maken. Schrijnend én te voorkomen. De samenleving kan hier uitkomen.

Natuurlijk zie ik ook de maatschappelijke gevoeligheden en de hobbels op de weg. Zorgvuldigheidseisen zijn essentieel. Discussie over een leeftijdsgrens evenzo. Ik wil niet dat we ouderen lichtzinnig richting het einde van hun leven begeleiden. Ik wil wél dat we mensen, die er goed over na hebben gedacht—die genoeg van het leven hebben gezien, genoten of geproefd—de ruimte hebben om zelf te kiezen hoe en wanneer ze het leven willen verlaten.

In 2002 werd de euthanasiewetgeving van kracht: een mijlpaal voor het kabinet Paars II. Een persoonlijke overwinning voor onze minister, voor onze idealen.

Voor christelijke partijen die tot die tijd toch voornamelijk de dienst hadden uitgemaakt in Nederland was de wet een behoorlijk bittere pil. Diezelfde partijen zouden al snel wakker liggen van een inmiddels fameuze uitspraak van de architect van die wetgeving. Want nadat in 2001 de wet door beide Kamers was gekomen sprak zij de woorden: ‘het is volbracht’.

Het interview waarin Els die woorden sprak was dan wel in het Paasweekend uitgekomen, ze doelde toch echt niet op de laatste woorden van Jezus. Begrijpelijkerwijs viel dat niet goed bij de christelijke partijen. Hoewel ik mij wel wat kan voorstellen bij hoe Els zich toen moet hebben gevoeld – er was een discussie van 30 jaar aan vooraf gegaan – onthoud ik mij in deze coalitie van dergelijke uitspraken.

Die uitspraak had het nieuws helemaal niet moeten domineren. Boven het interview stond namelijk in koeienletters op de voorpagina van de krant: “Borst niet tegen zogenoemde Pil van Drion”. De medewerkers van Els vreesden dat deze uitspraak tot een storm van kritiek zou leiden.

Een onder voorwaarden verkrijgbaar euthanasiemiddel, waar ‘De Pil van Drion’ naar verwijst, was op zijn zachtst gezegd niet onomstreden. Natuurlijk had Els in het interview meteen ook de zorgvuldigheidseisen aangestipt. Bovendien had ze gezegd dat ze alleen voor was, en ik citeer: ‘mits het zo zorgvuldig geregeld kan worden dat het alleen díe hoogbejaarde mensen betreft die klaar zijn met leven’.

Els voorzag zelf ook dat dit standpunt tot rumoer zou leiden. Na inzage van het interview belde ze daarom met de journalist. Ze wilde weten of het werkelijk zó nadrukkelijk moest worden opgeschreven. Maar ze ontkende natuurlijk niet wat ze had gezegd. Els was haar tijd weer eens ver vooruit.

Enigszins verwonderlijk was het wel  dat de christendemocraten niet over het standpunt vielen, maar over de woordkeus. De SGP zag het anders en kwam met haar eerste motie van wantrouwen in de geschiedenis van de partij. In het daaropvolgende debat nam Els geen woord terug. Ze stond voor haar zaak.

En ook dat was Els: ieder woord gewogen, en nooit lichthartig teruggetrokken. In de strijd voor de vrijheid van mensen was voor Els geen ruimte voor een wapenstilstand.

Dames en heren,  iedereen zou een beetje Els willen zijn.

Ze is één van de grote vrouwen in de hall of fame van de Nederlandse politiek.  Zonder Els was er geen embryowetgeving geweest. Zonder Els zouden mensen nog altijd het risico lopen aan het eind van hun leven uitzichtloos weg te kwijnen in onmetelijke pijn.

Het zou daarom misschien bijna passen om met weemoed te spreken over de tijd dat ze bij ons was. Dat haar politiek de krantenkoppen bepaalde. En ik geef toe: het is verleidelijk haar vanavond te canoniseren.

Toch is dat niet wat ik heb willen doen. En ook niet wat Els had gewild. Ik besef dat zoiets zelfs een gevaar in zich draagt. Het is namelijk te vroeg om terug te blikken op een agenda die nog niet voltooid is. Er is werk aan de winkel.

In 2012 won Els Borst de Aletta Jacobsprijs voor de genuanceerde manier waarop zij medisch-ethische kwesties in het publieke debat aan de orde heeft gesteld. En voor wat zij daarmee heeft bereikt.

De hare was een grootse manier van politiek bedrijven. Waar sommigen binnen de partij uitgroeiden tot mastodont, werd Els een icoon van de proportie van Aletta Jacobs zelf. Eén van de weinigen die de verpersoonlijking van iets is geworden waar iedere D66’er zich thuis bij voelt. We laten haar daarom geen stof vergaren in het museum van gisteren. We koesteren haar voor vandaag.

Nog niet zo lang geleden werd ons gedachtengoed gevat in vijf richtingwijzers. Mijn voorstel is Els Borst als de zesde te omarmen. Het gaat mij om de houding. Els als gids voor ons politieke handelen.

Wie redelijk radicaal is, kan de wereld veranderen met radicale redelijkheid.

Ze liet ons zien dat politiek de kunst is van het langzaam boren in hard hout. Het is noeste arbeid. Dat beeld lijkt gespeend van enige visie. Maar schijn bedriegt. Want waar geboord wordt, ontstaat creativiteit. Ontstaat visie. Visie is geen eurekamoment. Het wordt geboren in hard werk. Juist in het taaie werk dat politiek soms is.

D66 moet wat mij betreft onvermoeibaar blijven boren, hoe groot de weerstand soms ook is. Altijd trendzetter zijn. Verkenner van onontgonnen ideeën. Een club van politieke ontdekkingsreizigers.

In die geest heeft Els ons land en onze partij verrijkt. In die geest werken wij verder aan het Nederland van morgen.

Dankuwel.

Tweet dit artikel Deel dit artikel op Facebook

Tweet dit artikel Deel dit artikel op Facebook

Hans Wiegel beschrijft vandaag exact ...

Forum voor Democratie Forum voor Democratie GroenLinks VVD CDA PvdA Nederland 19-01-2019 23:05

Hans Wiegel beschrijft vandaag exact wat wij bij FVD de laatste weken ook ervaren, veel mensen zijn nu klaar met de VVD en stappen over naar FVD. Op 20 maart gaat FVD politieke verandering afdwingen in Den Haag! Steun ons! Word lid en doneer voor onze campagne: https://fvd.nl

D66 is de partij van de toekomst. ...

D66 D66 Nederland 16-12-2018 13:40

D66 is de partij van de toekomst. 💚 Rob Jetten - D66 was vandaag te gast bij Buitenhof. Hele aflevering terugkijken? Check 👇 npostart.nl/VPWON_1283501