Nieuws van politieke partijen in Nederland inzichtelijk

59 documenten

Verbied iedere vorm van etnisch profileren | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 01-07-2020 00:00

Iedere vorm van etnisch profileren moet verboden worden, bepleit lijsttrekker Jesse Klaver voorafgaand aan het Kamerdebat over racisme. Hij wil dat de politiek ingrijpt om het toenemende gebruik van risicoprofielen door overheidsinstanties en bedrijven een halt toe te roepen. Van de belastingdienst tot gemeentes, van de politie tot verzekeringsmaatschappijen: met behulp van algoritmes wordt op basis van achtergrondkenmerken van mensen een risico-inschatting gemaakt. Discriminatie ligt daarbij op de loer. 

Hogere premie voor je autoverzekering betalen omdat je in een achterstandsbuurt woont. Extra gecontroleerd worden door de belastingdienst omdat je een dubbele nationaliteit hebt. Minder snel een hypotheek krijgen vanwege bepaalde ‘achtergrondkenmerken.’ Er moet een einde komen aan etnische profilering door overheid en private bedrijven.

Jesse Klaver: “Racisme veroordelen is belangrijk, maar daar mag het niet bij blijven. Bewustwording is één, maar institutioneel racisme zit in onze systemen en vraagt dus ook om verandering van die systemen. Daarom moet de politiek nu ingrijpen. Doen we dat niet dan zijn al die woorden over racisme weinig waard.”

GroenLinks wil alle overheidsorganisaties verplichten transparant te zijn over de risicoprofilering die zij gebruiken. Voor iedereen moet duidelijk zijn op basis van welke criteria zij onderscheid maken tussen de behandeling van burgers. Onderscheid maken op basis van de wijk waarin je woont of de plek waar je geboren bent zou volledig verboden moeten worden.

Jesse Klaver: “Steeds meer organisaties instituten en bedrijven werken met computergestuurde risicoprofielen: ze bekijken je niet langer als individu, maar behandelen je op basis van de groep waartoe je behoort. Als we niet oppassen gaan digitalisering, algoritmes en institutioneel racisme hand in hand. Daarom moeten we nu ingrijpen.”

Daarnaast doet GroenLinks voorstellen om het toezicht op arbeidsmarktdiscriminatie en woningmarktdiscriminatie uit te breiden. De arbeidsinspectie en gemeentes moeten de bevoegdheid krijgen om actief discriminatie op te sporen. Die bevoegdheid hebben ze op dit moment nog niet. Ook zouden de straffen omhoog moeten.

Jesse Klaver: “De Black Lives Matter beweging heeft heel Nederland wakker geschud over de omvang van het institutioneel racisme in ons land. Nu is het aan de politiek om de handschoen op te pakken. Er is de afgelopen jaren veel te weinig gebeurd aan het opsporen van discriminatie en racisme. Dat moet de komende jaren speerpunt zijn.”

Gigantische kaalslag in kunst en cultuur dreigt

SP SP Nederland 27-06-2020 06:36

Kleinere poppodia, schouwburgen en theaters geven nu al aan dat ze er zonder extra steun volgend jaar simpelweg niet meer zijn. En steeds meer mensen die op die podia horen te staan, verlaten de sector.

De 300 miljoen die het kabinet beschikbaar stelt, houdt hopelijk de grote rechtstreeks door het Rijk gesubsidieerde musea, orkesten en theatergezelschappen overeind. Maar bij het overgrote deel van de sector - zoals de regionale poppodia, de stedelijke schouwburgen en een groot gedeelte van de musea - komt er nauwelijks iets terecht. Ook bereikt deze steun niet de vele zzp'ers en freelancers voor en achter de schermen: musici, acteurs, decorbouwers, technici.

Als we nu niks doen, dreigt een kaalslag waar we nog decennia de gevolgen van gaan ondervinden. Dan blijven we achter met kunst en cultuur in Nederland die blijvend schraler en kleiner is.

Als liefhebbers mogen we dat niet laten gebeuren. Als de crisis voorbij is, willen we weer naar onze favoriete bioscoop kunnen. Weer live om een cabaretier kunnen lachen. Ons weer laten meevoeren op de klanken van Mahler of Lil Kleine. Samen met vrienden en vreemden in de festivaltent kunnen dansen. Dat is waarom we een minister nodig hebben die de pijn van ons allemaal voelt. En gaat staan voor de mensen in de kunst en cultuur die nu moeten knokken voor hun bestaanszekerheid.

Lilian Marijnissen, Lodewijk Asscher en Jesse Klaver.

Dit opiniestuk verscheen in het AD op 27-06-2020

GroenLinks gaat de verkiezingen in met boodschap van verandering | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks D66 PvdA Nederland 13-06-2020 00:00

Na de Coronacrisis moet Nederland niet terug naar hoe het was, maar veranderen in een land waar iedereen gezien wordt.

Een land waar de politiek zich druk maakt om gewone mensen in plaats van grote bedrijven en waarin klimaatverandering aangepakt werd. Dat zei lijsttrekker Jesse Klaver in zijn speech op het online congres van GroenLinks.

“We kunnen niet terug bezuinigen op de zorg, naar een wereld waarin we ongeremd de wereld over vliegen en grote bedrijven in goede tijden alle winst houden en in slechte tijden de rekening bij gewone mensen leggen,” zei Klaver.

Klaver bepleitte betere beloning voor het werk van de helden in de zorg. Geen miljarden weggeven aan multinationals, maar verhoging van het minimumloon. Daadkrachtige aanpak van de klimaatcrisis en niet langer wegkijken van racisme.

 

GroenLinks voor het eerst in de geschiedenis in de regering

Om die grote verandering waar te maken is Klaver erop gebrand om GroenLinks voor het eerst in zijn bestaan een regering in te leiden. Samen met de progressieve bondgenoten van de PvdA, SP en D66.

“We kunnen de verandering niet overlaten aan de mensen en partijen die de wereld van voor Corona gemaakt hebben. Wij zijn de beste garantie op verandering.”

 

Tijd van wachten is voorbij

De tijd van wachten is voorbij, gaf Klaver aan. “De vraag om te wachten, is een excuus van de gevestigde orde om niet te hoeven veranderen.” Hij voorspelt dat GroenLinks de verkiezingen gaat winnen.

“Wij zijn een partij die staat voor een visie en durft in te gaan tegen de status quo. Dat maakt ons gehaat en gelieft. Wij gaan de verkiezingen winnen. Niet voor onszelf, maar voor iedereen die zich genegeerd en ongezien voelt. Samen vormen wij één beweging.”

Lees hier de gehele speech van Jesse Klaver terug

GroenLinks komt met spoedwet om stijging zorgpremie door coronacrisis te voorkomen | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 12-06-2020 00:00

GroenLinks komt met een spoedwet waarmee wordt voorkomen dat de rekening voor de medische kosten van de coronacrisis bij gewone mensen terecht komt. Als er niks gebeurt, dreigt volgend jaar de zorgpremie voor iedereen fors te stijgen. GroenLinks werkt daarom aan een spoedwet om stijging van de zorgpremie te voorkomen. In plaats daarvan zouden bedrijven die winst maken wat meer belasting moeten betalen, zegt partijleider Klaver aan de vooravond van het GroenLinks-partijcongres.

Jesse Klaver: “We moeten de fouten van de vorige crisis leren: dit keer mag de rekening niet betaald worden door gewone mensen. De eerste rekening die we krijgen is die van de medische coronakosten. Laten we zorgen dat die wordt betaalt door de bedrijven die de afgelopen maanden winsten hebben gemaakt, en niet bij gewone mensen op de mat beland in de vorm van een forse stijging van de zorgpremies.”

Ziekenhuizen hebben de afgelopen maanden extra kosten moeten maken om alle coronapatiënten op te vangen. Door alle achterstallige zorg die ingehaald moet worden en door de opschaling van de ic-capaciteit zullen ook de komende tijd de zorgkosten hoger zijn.

Volgens schattingen van gezondheidseconomen zouden deze extra coronakosten kunnen leiden tot een miljardenstijging van de zorgkosten en dus tot een forse stijging van de premie. GroenLinks wil dit met een spoedwet voorkomen. Daarin wordt vastgelegd dat zorgverzekeraars alle extra coronakosten vergoed krijgen als ze kunnen aantonen dat ze zelf onvoldoende financiële reserves hebben om de extra kosten op te vangen.

GroenLinks doet een dringend beroep op het kabinet om de geplande verlaging van de winstbelasting voor grote bedrijven te schrappen en die inkomsten te gebruiken voor de vergoeding van de coronakosten van de zorg.

Klaver: “Het is niet uit te leggen om in een tijd van een naderende economische recessie de belasting op winsten van grote bedrijven te verlagen. Er gaat iets goed mis in het huidige kapitalisme, nu grote bedrijven in goede tijden alle voordelen krijgen, en in crisistijd gewone mensen de rekening moeten betalen.”

Plan Europese Commissie biedt perspectief op duurzaam herstel | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 27-05-2020 00:00

Woensdagmiddag presenteerde de Europese Commissie haar plan voor een herstel uit de coronacrisis. GroenLinks vindt dat het plan op de juiste prioriteiten inzet en een goede start biedt om op verder te bouwen. Wel moeten er garanties komen dat de uitgaven aan strenge eisen voldoen.

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout: “Dit plan biedt een alternatief voor jarenlange stagnatie in Europa en verdient daarom steun. Nu is het zaak dat de miljarden ons niet alleen door deze crisis loodsen, maar tegelijk de klimaatcrisis bij de hoorns vatten.”

Bellen met Bas Luister naar de podcast van Bas Eickhout waarin het herstelplan besproken wordt. Woensdagavond besprak Eickhout de plannen van de Europese Commissie in een Facebook Live onder andere met Catherine de Vries vanuit Milaan. Financiering

De Europese Commissie stelt een herstelfonds voor van 750 miljard euro bovenop de reguliere Europese begroting. Om dit te financieren stelt de Commissie voor dat de EU langjarige leningen aangaat die terugbetaald worden door alle lidstaten, maar ook door inkomsten uit Europese belastingen op de grootste multinationals, plastic, een CO2-grensheffing en emissiehandel.

Eickhout is blij dat het grootste deel (500 miljard euro) van het herstelfonds in de vorm van subsidies gegeven wordt, in plaats van alleen leningen: “Het is in ieders belang dat ook zwaar getroffen EU-landen met beperkte financiële ruimte niet in een nieuwe schuldencrisis en langdurige recessie terechtkomen. Dat zou de gehele EU treffen. We hebben een sterke EU de komende jaren keihard nodig om ons in de wereld staande te houden en de klimaatcrisis op te lossen.”

Voorwaarden

GroenLinks zal wel scherp letten op de voorwaarden voor besteding van de corona-herstelmiljarden. De Commissie zet weliswaar in op de juiste prioriteiten - groen, digitaal, innovatie en gezondheid -, maar de kleine lettertjes zijn cruciaal om te voorkomen dat er geld gaat naar de vervuilende delen van de economie of naar landen die Europese fundamenten van de rechtsstaat niet respecteren.

Eickhout: “De precieze regels voor het uitgeven van de coronamiljarden zijn nog niet duidelijk, het is cruciaal dat daar strenge duurzaamheidscriteria voor komen. Het kan niet zo zijn dat geld uit het herstelplan terecht komt bij vervuilende autobedrijven of luchthavens. Laten we het bredere plaatje niet uit het oog verliezen.”

Eickhout wijst erop dat de Europese Commissie tot nu toe geen duurzaamheidseisen heeft gesteld aan de 2.000 miljard euro aan nationale staatssteun. “Ook de vernieuwde voorstellen voor de Europese meerjarenbegroting zijn niet fundamenteel vergroend. We weten dat we naar een groene economie toe moeten, we hebben de tijd en het geld niet om eerst nog terug te keren naar de oude economie.”

Europarlementariër Tineke Strik wijst erop dat de Commissie zegt dat herstel na corona gebaseerd moet zijn op onze gedeelde Europese waarden. "Een EU-wet om fondsen afhankelijk te maken van respect voor de rechtstaat is hierin cruciaal. Het is nu aan EU-leiders om dit om te zetten in harde voorwaarden."

"Goed dat er een nieuw Europees programma voor gezondheid komt", reageert Europarlementariër Kim van Sparrentak. "Zo maken we Europa onafhankelijker van de farmaceutische industrie en pakken we de doorgeslagen marktwerking aan."

Eickhout verwacht een lastig debat over het plan om het verdelen van geld te koppelen aan economische hervormingen. “Het is verstandig om hervormingen te eisen in ruil voor steun, maar worden dat groene en sociale hervormingen of wordt het een neoliberaal afbraakbeleid zoals in de vorige crisis? Parlementen moeten zeggenschap krijgen over welk soort hervormingen ze willen stimuleren.”

Hoe nu verder?

De voorstellen van de Europese Commissie kunnen alleen doorgaan als alle EU-lidstaten en het Europees Parlement akkoord gaan. Het voorstel van de Commissie kent veel raakvlakken met de Duits-Franse plannen en de positie van het Europees Parlement. GroenLinks maakt zich zorgen over de opstelling van het Nederlandse kabinet dat tot nu toe alleen leningen wil verstrekken en zich blijft verzetten tegen een EU-begroting met voldoende middelen om de Europese prioriteiten te financieren. 

Eickhout: “Nederland dreigt een blok aan het been te worden voor een ambitieus economisch herstel. Nederland zou er beter aan doen om diplomatieke inspanningen te richten op een goede, duurzame besteding van het geld, in plaats van de vrek uit te hangen.”

GroenLinks-partijleider Jesse Klaver: “Met dit voorstel zet de Europese commissie een belangrijke stap voorwaarts. Eindelijk wordt een begin gemaakt om grote bedrijven eerlijk te laten meebetalen aan het aanpakken van de crisis. Het huidige kapitalisme heeft gefaald en er zijn alternatieven nodig. Dat kan niet zonder Europa.”

Klaver doet een dringend beroep op premier Rutte en minister Hoekstra. “Stop met het frustreren en vertragen. Tot nu toe weigerde de Nederlandse regering het grote bedrijfsleven mee te laten betalen. Het is cruciaal dat Nederland daarmee ophoudt en zich inzet voor alle Europese burgers die worden getroffen door de economische gevolgen van de coronacrisis.”

Jesse Klaver en Thomas Piketty: gewone burger mag niet opdraaien voor deze economische crisis | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 27-05-2020 00:00

In een gezamenlijk opiniestuk in De Volkskrant roepen GroenLinks-partijleider Jesse Klaver en de wereldberoemde Franse econoom Thomas Piketty Europese regeringsleiders op niet opnieuw de fouten van de vorige economische crisis te maken. Dit keer zouden niet gewone mensen de crisis betalen, maar de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.

Ze pleiten ervoor om op Europees niveau de winsten van multinationals, enorm grote vermogens en CO2-uitstoot zwaarder te belasten. De discussie moet niet gaan over transfer van geld tussen Europese landen, schrijven ze, maar over het herverdelen van geld tussen de rijkste 1% van Europa naar de overige 99%.

Vorige week in de Tweede Kamer vond een fel debat plaats tussen Klaver en premier Rutte over de ideeën van Piketty. Rutte vond de opstelling van Klaver populistisch en beweerde dat het aanhangen van Piketty en het creëren van banen niet samen kan gaan. Klaver gaf aan dat de het vasthouden van Rutte aan verouderde economische ideeën in een notendop weergeeft wat er mis gaat met beleid van de regering.

Het volledige opinieartikel is hier te vinden.

Petitie “geen gratis geld voor grote bedrijven” meer dan 100.000 keer ondertekend | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 19-05-2020 00:00

De oproep van GroenLinks om grote bedrijven die financiële nood hebben geen gift maar een lening te geven, krijgt veel ondersteuning in de samenleving. Een petitie hiervoor is inmiddels meer dan 100.000 keer ondertekend. “De rekening van de steun kan niet bij de burger worden gelegd. Deze 100.000 mensen roepen het kabinet op hieraan gehoor te geven”, zegt GroenLinks-partijleider Jesse Klaver.

Deze week presenteert het kabinet naar verwachting het nieuwe steunpakket voor bedrijven, de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). Het is GroenLinks een doorn in het oog dat grote ondernemingen die geen winstbelasting betalen in Nederland in het huidige pakket  “gratis” staatssteun krijgen.

“Multinationals als booking.com keerden jarenlang hun winsten uit aan aandeelhouders, en hebben nu geen reserves om hun medewerkers te behouden. Grootwinkelbedrijven zoals Pearl, Specsavers en Eye Wish boekten hoge winsten dankzij belastingontwijking en vragen nu overheidssteun aan. Terwijl zij hun marktpositie konden verwerven ten koste van zelfstandige ondernemers, die wel gewoon belasting betalen”, aldus Klaver.   

Het nieuwe steunpakket dat vanaf juni ingaat, moet daarom voorwaarden stellen aan bedrijven, zegt Klaver.

“Geef economische steun waar die nodig is. De familiebedrijven. De caféhouder. De kapper. Het poppodium. De bedrijven die belangrijk zijn voor de toekomst van onze samenleving. Maar als een multinational aanklopt bij de overheid, dan moet helder zijn: er is steun, maar dat is geen gift, dat is een lening.”

Verder wil GroenLinks dat bedrijven voor deze overheidslening voldoen aan sociale- en duurzaamheidseisen, zoals het aanpakken van bonussen en werk maken van verduurzaming en alles op alles zetten om ontslag van personeel te voorkomen. Het geleende bedrag wordt terugbetaald als er in betere tijden weer winst wordt gemaakt.

#SolidaireSamenleving: 5 ideeën voor een Nederland na corona | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 28-04-2020 00:00

Nederland zit nog midden in een gezondheidscrisis, maar die vraagt wel om ook al na te denken over de volgende crisis: de economische. Daar mag niet te lang mee worden gewacht en daarom deelt GroenLinks vandaag haar eerste ideeën voor een Nederland na corona.  

De afgelopen weken heeft GroenLinks zich hard gemaakt om te zorgen dat de kosten van deze crisis niet – net zoals na de economische crisis van 2008 – weer bij de burger worden neergelegd. De petitie die oproept om van overheidssteun aan grote bedrijven een lening te maken, is in drie dagen tijd al meer dan 50.000 keer ondertekend. Het laat zien dat meer mensen een solidaire en eerlijke weg uit de crisis willen.

Maar we moeten nog meer doen als we willen dat het ook echt anders gaat.

Jesse Klaver: “Voor we het weten zijn er alweer afspraken gemaakt met grote multinationals, wordt er bezuinigd op zorg, onderwijs en cultuur, gaan er weer miljarden naar aandeelhouders, terwijl de lonen achterblijven en is het business as usual.”

Rechtse politiek heeft er de afgelopen jaren voor gezorgd dat de publieke sector is verzwakt en de sociale zekerheid is uitgehold. Dat is nu pijnlijk zichtbaar. Maar deze coronacrisis laat ook zien waar mensen samen toe in staat zijn en waar ze naar verlangen. Alles draait nu om samenwerking. Voor de gezondheid van individuen, maar ook voor de gezondheid van de samenleving.

Jesse Klaver: “Die solidariteit vanuit de mensen zelf is prachtig om te zien, maar laat ook zien waar het huidige systeem tekortschiet. De keuzes die we nu maken, kunnen ervoor zorgen dat dit een keerpunt wordt. Het begin van een rechtvaardiger economisch systeem, waarin niet geld of de laagste prijs, maar welzijn voorop staat.”

Het is aan ons om ervoor te zorgen dat de #SolidaireSamenleving er komt.

Meer weten? Lees hier ons manifest over onze vijf ideeën voor Nederland na corona.

 

GroenLinks en PvdA: stel voorwaarden bij verlenging steun van bedrijven | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks PvdA Nederland 20-04-2020 00:00

Bij verlenging van de overheidssteun aan bedrijven zouden er heldere eisen gesteld moeten worden zodat belastinggeld dat bedoeld is voor doorbetaling van lonen niet in de zakken belandt van aandeelhouders. Ook moeten er heldere duurzaamheidseisen gesteld worden aan bedrijven die overheidssteun krijgen. Dat zeiden GroenLinks-leider Jesse Klaver en PvdA-leider Lodewijk Asscher vanavond.

GroenLinks en PvdA zeggen niet in te willen stemmen met verlenging van overheidssteun aan bedrijven als dat neerkomt op een blanco cheque. Van grote bedrijven zou gevraagd moeten worden loyaal mee te werken aan de invoering en naleving van de CO2-heffing en bij kleinere bedrijven om stipt de energiebesparingsplicht uit de wet Milieubeheer uit te voeren.

Daarnaast zouden, naar Deens voorbeeld, bedrijven die gevestigd zijn in een belastingparadijs geen aanspraak mogen maken op belastinggeld. Bedrijven die overheidssteun krijgen mogen geen dividend uitkeren aan aandeelhouders, geen bonussen uitkeren aan topmensen en geen eigen aandelen opkopen om de beurskoers te doen stijgen.

Jesse Klaver licht toe: “In goede tijden zijn de winsten voor bedrijven als booking.com voor de aandeelhouders. Maar in slechte zijn de verliezen voor de samenleving. Dat raakt het rechtvaardigheidsgevoel van iedereen. Daarom moeten we nu heldere eisen stellen aan bedrijven die we met belastinggeld overeind houden. Zo zorgen we dat we duurzamer uit deze crisis komen en we de rekening dit keer niet bij de burger leggen, maar we het herstel van de economie mede financieren uit de winsten van multinationals.”

Lodewijk Asscher: “Om eerlijk en fatsoenlijk uit deze crisis te komen zijn duidelijke voorwaarden nodig voor de steun aan bedrijven. Nu steun ontvangen betekent mensen in dienst houden. Nu steun ontvangen betekent netjes belasting betalen, inspraak voor werknemers en geen bonussen aan de top. Nu steun ontvangen betekent dat de belangen van de samenleving en de planeet centraal komen te staan en niet die van de aandeelhouders.”

 Morgen besluit het kabinet over verlenging en versoepeling van verschillende maatregelen en zal mogelijk ook een besluit vallen over verlening van de NOW.

Breng patent vaccin Corona onder bij Wereld Gezondheidsorganisatie | GroenLinks

GroenLinks GroenLinks Nederland 08-04-2020 00:00

Als er een vaccin beschikbaar komt tegen Corona, mag dat niet in handen zijn van één farmaceutisch bedrijf of één land, maar moet dat beschikbaar komen voor de hele wereld. Alle eigendomsrechten en kennis over een vaccin, medicatie en coronatests moeten daarom ondergebracht worden bij de Wereld Gezondsheidsorganisatie (WHO). Daarvoor pleit GroenLinks-leider Jesse Klaver. Hij wil dat Nederland het voorstel van Costa Rica bijvalt bij de Algemene Vergadering van de WHO in mei.

Klaver: “Deze crisis maakt heel duidelijk waar de problemen in onze oude economie zitten. Medicijnen en vaccins in handen zijn van grote farmabedrijven, maar zij kunnen in een crisis niet genoeg produceren voor de hele wereld. Dit systeem waarbij tekorten ontstaan en miljarden winsten worden gemaakt door de ziekte van gewone mensen deugt niet. Zodra er een vaccin tegen corona ontwikkeld is mag dan niet door één bedrijf of één land geheim worden gehouden, maar moet dat snel mogelijk op zo veel mogelijk plekken gemaakt kunnen worden.”

Costa Rica heeft daarom het voorstel gedaan om een Covid-19 Pool op te richten, waar alle kennis, eigendomsrechten en patenten van vaccins, medicijnen en coronatests worden ondergebracht en toegankelijk worden voor de hele wereld. Een bijkomend gevolg zal zijn dat de prijs van een vaccin en medicijnen zal zakken. WHO directeur-general Ghebreyesus zei dinsdag het voorstel van Costa Rica te steunen. 17 tot 21 mei vergaderen alle lidstaten van de WHO in de World Health Assembly, het hoogste besluitvormend orgaan van de Wereldgezondheidsorganisatie.

De rol van grote farmaceuten kwam twee weken geleden ook al ter sprake in de Tweede Kamer toen bleek dat farmaceut Roche het recept om coronatests te maken geheim hield. Na grote publieke en politieke druk hebben zij uiteindelijk besloten dit recept met de overheid te delen.

Het idee van een wereldwijde ‘pool’ waar alle patenten voor een bepaald medicijn worden ondergebracht bestaat al voor medicijnen voor HIV, tuberculoses en hepatitus C.